Glokom Nedir?

Glokom (halk arasında göz tansiyonu), göz içi basıncının yükselmesi sonucu optik sinirin hasar görmesiyle karakterize, sinsi ilerleyen bir göz hastalığıdır. Erken dönemde belirgin belirti vermediği için "görme sinirinin sessiz hırsızı" olarak da bilinir; geç tanı konulduğunda optik sinirde onarılamaz hasar oluşabilir ve kalıcı görme kaybına yol açabilir.

Bu rehberde glokomun ne olduğu, nasıl oluştuğu, belirtileri, risk faktörleri ve güncel tedavi seçenekleri özetlenmektedir.

Glokom Nasıl Oluşur?

Gözün ön bölümünde aqueous humor adı verilen berrak bir sıvı sürekli üretilir ve dengeli biçimde boşaltılır. Bu sıvının dışarı çıkışının tıkanması veya yavaşlaması durumunda göz içinde sıvı birikir ve göz içi basıncı (göz tansiyonu) yükselir. Yüksek basınç uzun süre devam ederse optik sinir lifleri hasar görür; görme alanı önce çevreden daralmaya başlar, tedavi edilmezse merkezi görme de etkilenebilir.

Glokom Türleri

Açık açılı glokom: En sık görülen türdür. Drenaj açısı açık olmasına rağmen sıvı yeterince boşalmaz; hastalık yıllar içinde sessizce ilerler ve erken evrede belirgin belirti vermez.
Kapalı açılı glokom: Drenaj açısı dar veya kapalıdır. Ani basınç yükselmesi (akut glokom krizi) göz ağrısı, kızarıklık, bulanık görme, mide bulantısı ve kusma ile kendini gösterir; acil tıbbi müdahale gerektirir.
Normal basınçlı glokom: Göz içi basıncı ölçümde normal sınırlarda olsa bile optik sinir hasarı gelişir; tanı ve takip özellikle önemlidir.

Glokom Risk Faktörleri

Aşağıdaki durumlarda glokom riski artar:

Ailede glokom öyküsü: Genetik yatkınlık riski belirgin şekilde artırır.
40 yaş üzeri: Özellikle 60 yaş sonrası görülme sıklığı artar.
Diyabet ve hipotiroidi: Sistemik hastalıklar göz içi basıncını etkileyebilir.
Miyopi (yüksek miyopi): Glokom gelişimi ile ilişkili bulunmuştur.
Uzun süreli kortizon kullanımı: Göz damlası veya sistemik kortizon.
Göz travması veya geçirilmiş cerrahi: Özellikle katarakt ameliyatı sonrası bazı hastalarda glokom gelişebilir.

Türkiye'de yaklaşık 2 milyon kişinin glokomdan etkilendiği, ancak hastaların büyük çoğunluğunun hastalığının farkında olmadığı tahmin edilmektedir. Bu nedenle düzenli göz muayenesi ve göz tansiyonu ölçümü hayati önem taşır.

Glokom Belirtileri

Açık açılı glokom çoğu zaman erken evrede belirti vermez. İlerledikçe:

Görme alanında önce çevreden başlayan daralma
Gece araç kullanırken veya loş ortamlarda görmede güçlük
Sabah baş ağrıları, ara ara bulanık görme
Televizyon veya bilgisayar karşısında göz etrafında ağrı veya yorgunluk
Işıkların etrafında hale (ışıltılı halka) görülmesi

Kapalı açılı glokom (akut atak) belirtileri:

Şiddetli göz ağrısı, kızarıklık
Bulanık görme, ışığa hassasiyet
Bulantı ve kusma
Bu tablo acil göz muayenesi gerektirir.

Ne Zaman Göz Hekimine Başvurulmalı?

40 yaş üzeri herkesin yılda en az bir kez göz muayenesi ve göz tansiyonu ölçümü yaptırması önerilir.
Ailede glokom öyküsü varsa daha erken yaşta ve daha sık kontrol gerekir.
Görme alanında daralma, ani görme kaybı, şiddetli göz ağrısı veya ışık etrafında hale gibi belirtilerde vakit kaybetmeden başvurulmalıdır.

Göz hastalıkları ve belirtileri rehberimizde diğer göz hastalıkları hakkında da bilgi bulabilirsiniz.

Glokom Tanısı Nasıl Konur?

Göz hekiminiz şunları değerlendirir:

Göz içi basıncı ölçümü (tonometri): Göz tansiyonunun taranması.
Göz dibi muayenesi: Optik sinir başı ve retina görünümü.
Görme alanı testi (perimetri): Görme alanı kaybının tespiti.
Optik sinir ve retina tomografisi (OCT): Sinir lifi kalınlığı ve yapısal değişiklikler.
Kornea kalınlığı (pakimetri): Basınç ölçümünün yorumlanmasına yardımcı.

Glokom Tedavisi

Glokomda amaç göz içi basıncını düşürerek optik sinir hasarının ilerlemesini durdurmaktır. Mevcut sinir hasarı geri döndürülemez; bu nedenle erken tanı ve düzenli takip çok önemlidir.

Göz damlaları: En sık kullanılan tedavidir. Basıncı düşüren çeşitli ilaç grupları (prostaglandin analogları, beta blokerler, alfa agonistler, karbonik anhidraz inhibitörleri vb.) reçete edilir. Damlaların ömür boyu düzenli kullanılması gerekebilir.
Lazer tedavisi: Seçilmiş hastalarda trabeküloplasti (açık açılı glokom) veya iridotomi (dar açılı glokom) uygulanabilir.
Cerrahi: İlaç ve lazerle yeterli basınç düşüşü sağlanamazsa trabekülektomi veya diğer cerrahi yöntemler düşünülür.

Glokom ile katarakt birlikte bulunabilir; bu durumda katarakt ameliyatı sırasında veya sonrasında glokom cerrahisi de planlanabilir.

Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

Glokom tamamen iyileşir mi?

Glokom kronik bir hastalıktır; mevcut optik sinir hasarı geri döndürülemez. Tedavi ile göz tansiyonu kontrol altına alınarak hastalığın ilerlemesi yavaşlatılır veya durdurulur. Bu nedenle erken tanı ve ömür boyu düzenli takip gereklidir.

Göz tansiyonu kaç olmalı?

Normal göz içi basıncı genellikle 10–21 mmHg arasında kabul edilir. Ancak "normal" değer kişiye göre değişebilir; bazı kişilerde 21 mmHg altında bile sinir hasarı gelişebilir (normal basınçlı glokom). Değerlendirme göz hekimi tarafından optik sinir ve görme alanı ile birlikte yapılır.

Glokom körlüğe yol açar mı?

Tedavi edilmeyen veya geç tanınan glokom, optik sinir hasarı ilerledikçe kalıcı görme alanı kaybı ve ileri evrede körlüğe kadar gidebilir. Düzenli muayene ve tedavi ile çoğu hastada görme korunabilir.

Glokom ağrı yapar mı?

Açık açılı glokom genellikle ağrı yapmaz. Kapalı açılı glokomda ani basınç yükselmesi (akut kriz) şiddetli göz ağrısı, kızarıklık ve bulantıya neden olur; bu durum acil müdahale gerektirir.

Glokom ilaçları ömür boyu mu kullanılır?

Çoğu hastada göz damlaları uzun süreli, çoğu zaman ömür boyu kullanılır. Bazı hastalarda lazer veya cerrahi ile ilaç ihtiyacı azaltılabilir veya kaldırılabilir. Karar göz hekiminizin takibine göre verilir.

Glokom şüpheniz veya ailede glokom öyküsü varsa, erken tanı için Doç. Dr. Nurullah Bulut ile göz muayenesi randevusu alabilirsiniz.