Keratokonus Nedir?

Keratokonus, gözün saydam ön tabakası olan korneanın incelerek öne doğru konik bir şekil alması ve bu nedenle ışığın doğru odaklanamamasıyla karakterize ilerleyici bir kornea hastalığıdır. Genellikle ergenlik veya erken yetişkinlik döneminde başlar; erken tanı ve tedavi ile ilerleme yavaşlatılabilir veya durdurulabilir, aksi halde görme kalitesi ciddi şekilde düşebilir.

Bu rehberde keratokonusun tanımı, nedenleri, belirtileri ve güncel tedavi seçenekleri özetlenmektedir.

Keratokonus Nasıl Oluşur?

Kornea normalde kubbe şeklinde ve düzenli bir eğriliğe sahiptir. Keratokonusta kornea dokusu zayıflar, incelir ve öne doğru bombeleşir (konik şekil). Bu yapısal değişim ışığın retinada tek bir noktada odaklanmasını bozar; sonuç olarak miyopi ve astigmat artar ve gözlük ile tam düzeltme her zaman mümkün olmaz.

Hastalık çoğunlukla her iki gözde de görülür; bir gözde daha ileride olabilir. İlerleme hızı kişiye göre değişir; genellikle 20–40 yaşları arasında daha aktiftir, 40 yaş sonrası yavaşlama eğilimindedir.

Keratokonus Neden Olur?

Tam nedeni bilinmemekle birlikte genetik ve çevresel faktörlerin birlikte rol oynadığı düşünülür.

Genetik yatkınlık: Ailede keratokonus öyküsü riski artırır.
Gözü sık ovuşturma: Kronik göz ovuşturma alışkanlığı korneaya mekanik stres yükleyerek hastalığın başlaması veya ilerlemesi ile ilişkilendirilir.
Atopik hastalıklar: Alerjik konjonktivit, egzama, astım gibi durumlar (ve buna bağlı kaşıntı-ovuşturma) riski artırabilir.
Diğer faktörler: Down sendromu, Marfan sendromu gibi bazı genetik hastalıklarda keratokonus daha sık görülür. Uyumsuz kontakt lens kullanımı da kornea yüzeyini zedeleyebilir.

Keratokonus Belirtileri

Giderek artan bulanık ve çarpık görme
Işığa hassasiyet, ışıkların etrafında hale veya parlama
Gözlük numarasının, özellikle astigmat değerinin sık ve belirgin şekilde değişmesi
Tek gözlük numarası ile tam net görüşe ulaşılamaması
Göz ovuşturma ihtiyacı hissetme (alerji veya kaşıntı ile birlikte olabilir)

Belirtiler önce tek gözde fark edilebilir; diğer gözde henüz belirgin olmayabilir. Erken dönemde astigmat veya miyop sanılıp atlanabilir; bu nedenle şüphe durumunda kornea topografisi ile değerlendirme önemlidir.

Risk Faktörleri

Ailede keratokonus öyküsü
Kronik göz ovuşturma
Alerjik göz hastalığı
Down sendromu, Marfan sendromu
Uzun süre uyumsuz veya sert kontakt lens kullanımı

Ne Zaman Göz Hekimine Başvurulmalı?

Görmede sürekli bulanıklık veya çarpıklık, gözlük değişse bile tam düzelmemesi
Işıkların etrafında hale/parlama, gece araç kullanırken zorlanma
Gözlük numarasında (özellikle astigmat) hızlı değişim
Göz ovuşturma alışkanlığı ve alerji öyküsü

Bu durumlarda keratokonus açısından kornea muayenesi ve gerekirse topografi yaptırılması önerilir.

Keratokonus Tanısı Nasıl Konur?

Biyomikroskopik muayene (yarık lamba): Kornea inceliği ve şekil bozukluğunun değerlendirilmesi.
Kornea topografisi: Kornea yüzey eğriliğinin haritası; erken keratokonus ve ilerleme takibinde kullanılır.
Pakimetri: Kornea kalınlığının ölçülmesi.

Erken evrede topografi ile şüpheli bulgular tespit edilebilir; bu da lazer göz ameliyatı uygunluğunun değerlendirilmesinde kritik öneme sahiptir. Keratokonus varlığında standart lazer tedavisi uygulanmaz.

Keratokonus Tedavi Seçenekleri

Gözlük: Erken evrede hafif numara değişiklikleri gözlük ile düzeltilebilir; hastalık ilerledikçe yetersiz kalabilir.
Sert (gaz geçirgen) veya hibrit kontakt lensler: Orta-ileri evrelerde düzensiz kornea yüzeyini düzgün kırarak daha iyi görüş sağlar. Kontakt lens kullanımı ve hijyen kurallarına sıkı uyulum gerekir.
Kornea cross-linking (CXL): Korneaya UV-A ve riboflavin uygulaması ile kornea dokusu güçlendirilir; hastalığın ilerlemesini yavaşlatmak veya durdurmak amacıyla kullanılır. Erken evrede uygulandığında etkinliği yüksektir.
Kornea halkası (intrastromal ring): Seçilmiş hastalarda kornea içine yerleştirilen halkalar ile şekil ve görme kısmen düzeltilebilir.
Göz içi lens (ICL vb.): Bazı hastalarda refraktif amaçlı lens implantı değerlendirilebilir.
Kornea nakli (keratoplasti): İleri evre, saydamlık kaybı veya kontakt lens ile yeterli görüş sağlanamayan vakalarda uygulanır.

Keratokonuslu hastalarda standart LASIK veya PRK gibi korneayı incelten lazer tedavileri uygun değildir; kornea zaten incelmiş olduğu için komplikasyon riski yüksektir.

Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

Keratokonus körlüğe yol açar mı?

Uygun tedavi ve takiple çoğu hastada körlük önlenir. İlerlemeyi durdurmak için erken evrede cross-linking; görüşü artırmak için kontakt lens veya gerekirse kornea nakli kullanılır. Erken tanı ve düzenli takip çok önemlidir.

Keratokonus lazerle tedavi edilir mi?

Standart miyop/astigmat lazer ameliyatları (LASIK, PRK, No Touch) keratokonuslu hastalara uygulanmaz; kornea inceldiği için risklidir. Keratokonusta asıl hedef ilerlemeyi durdurmak (cross-linking) ve görüşü kontakt lens veya diğer yöntemlerle desteklemektir.

Cross-linking ağrılı mı?

İşlem sırasında göz uyuşturulur; işlem sonrası birkaç gün batma, yanma ve ışığa hassasiyet olabilir. Doktorunuzun önerdiği damla ve ağrı kesicilerle genellikle kontrol altına alınır.

Keratokonus çocuklarda da görülür mü?

Evet. Ergenlik döneminde başlayabilir; ailede keratokonus varsa çocukların da muayene edilmesi önerilir. Erken tespit ile cross-linking ile ilerleme durdurulabilir.

Keratokonus şüpheniz veya tanınız varsa, Doç. Dr. Nurullah Bulut ile kornea muayenesi ve tedavi seçenekleri için randevu alabilirsiniz.